Bestuurders en de Cyberbeveiligingswet
Welke kennis en besluiten de Cbw van betrokken bestuurders vraagt, en hoe u training en bestuurlijke opvolging uit elkaar houdt.
Significante incidenten, de stappen van een melding en het oefenen van besluitvorming. Met de officiële NCSC-route als vertrekpunt.
Laatst bijgewerkt:
Artikel 25 van de Cyberbeveiligingswet (Cbw) behandelt het melden van significante incidenten. Niet ieder technisch signaal is automatisch meldplichtig. Het NCSC licht criteria, termijnen en het meldpunt toe; een concreet incident vraagt een afzonderlijke beoordeling. [1][2]
Bij een verstoring wil een team de dienstverlening herstellen. Tegelijk kan de vraag ontstaan of het incident volgens de Cyberbeveiligingswet moet worden gemeld. Dat zijn samenhangende processen met verschillende taken. Een technische oplossing maakt een wettelijke beoordeling niet overbodig. Andersom hoeft niet ieder technisch signaal automatisch een meldplichtig incident te zijn.
Artikel 25 Cbw behandelt de melding van significante incidenten. Het NCSC geeft uitleg over criteria, termijnen en het centrale meldpunt. Dit artikel ordent die informatie en bespreekt hoe u de voorbereiding kunt oefenen. Het geeft geen oordeel over de meldplicht van een concreet incident. [1][2]
De Cbw geldt volgens het NCSC sinds 15 augustus 2026. Of een organisatie binnen het toepassingsbereik valt, hangt onder meer af van activiteiten en omvang, met wettelijke uitzonderingen. Gebruik daarvoor de officiële toepasselijkheidsinformatie en de NIS2-Zelfevaluatie. Een opleidingsscan kan die beoordeling niet vervangen. [3][4][5]
Voor een incident kunnen ook andere meldverplichtingen of contractuele informatieplichten relevant zijn. Denk aan een afzonderlijke beoordeling van een mogelijk datalek onder de AVG. Het feit dat een melding via één kanaal is gedaan, betekent niet vanzelf dat aan iedere andere verplichting is voldaan. Laat de samenloop door de daarvoor verantwoordelijke deskundigen beoordelen. [6]
De Cbw verbindt significantie onder meer aan ernstige operationele verstoring of financiële verliezen en aan aanzienlijke schade voor anderen. Het NCSC verwijst voor concrete drempelwaarden naar sectorspecifieke regels. Beoordeel daarom niet alleen het aantal getroffen apparaten of de zichtbaarheid van een storing. De betekenis voor dienstverlening en andere betrokkenen telt mee. [1][2]
Maak vooraf duidelijk welke informatie nodig is voor die beoordeling. Welke dienst is geraakt, wanneer ontstond het signaal en welke gevolgen zijn bekend? Welke gegevens ontbreken nog? Een eerste analyse kan onzeker zijn. Leg die onzekerheid vast en organiseer snelle aanvulling, in plaats van een voorlopige veronderstelling als definitief feit te behandelen.
Ook een bijna-incident kan leerzaam zijn. Het NCSC beschrijft naast de verplichte meldroute de mogelijkheid van vrijwillige meldingen. De keuze voor een vrijwillige melding en de beoordeling van een wettelijke plicht zijn verschillende vragen. Gebruik de officiële toelichting voor de juiste route. [2]
De termijnen tellen volgens het NCSC vanaf het moment dat de organisatie kennis krijgt van het incident. Meld zo snel mogelijk; de genoemde termijnen zijn uiterste grenzen binnen de beschreven gefaseerde procedure. Het is geen uitnodiging om met melden te wachten totdat alle technische details bekend zijn. [2]
Duurt het incident langer, dan beschrijft het NCSC een voortgangsverslag en een later eindverslag na afhandeling. Ook kunnen tussentijdse updates worden gevraagd. Controleer voor een concrete casus de toepasselijke wettelijke en sectorale regels en eventuele bijzondere termijnen. Deze samenvatting is geen volledig meldprotocol. [2][1][7]
Het NCSC beschrijft MijnNCSC als centraal meldpunt. De melding bereikt volgens die uitleg het sectorale CSIRT en de toezichthouder. De rol van het CSIRT en die van de toezichthouder verschillen. Verbind aan de melding daarom niet zelf de conclusie dat een incident is afgehandeld of dat een organisatie juridisch is vrijgesteld. [2]
Controleer vóór een incident wie toegang heeft tot het portaal en wie als vervanger kan optreden. Een functioneel e-mailadres of een opgeslagen werkinstructie is pas bruikbaar wanneer de betrokken medewerkers weten waar zij die vinden. Oefen toegang en bereikbaarheid zonder een fictief incident als echte externe melding te versturen.
Bij een incident komen signalen uit verschillende hoeken. IT heeft informatie over systemen, de bedrijfsvoering over dienstverlening en communicatie over vragen van buiten. Spreek af wie deze informatie samenbrengt en wie de juridische beoordeling ondersteunt. Leg ook vast wie buiten kantooruren een besluit kan nemen of laten nemen.
Een oefening kan beginnen met een onduidelijk uitvalsignaal. Voeg daarna stapsgewijs informatie toe over getroffen diensten, duur en mogelijke gevolgen. Laat deelnemers hardop bespreken wat zij weten, wat zij aannemen en welke vraag eerst moet worden beantwoord. Dit maakt zichtbaar of het proces ook met onvolledige informatie werkt.
Gebruik een eenvoudige tijdlijn tijdens de oefening. Noteer ontdekking, escalatie, beoordeling en gekozen acties. Het doel is niet alleen snelheid meten. De oefening moet duidelijk maken of de juiste rollen elkaar kunnen vinden en of het onderscheid tussen een intern signaal en een externe melding begrijpelijk is.
Een eerste bericht over een incident kan later moeten worden aangevuld. Houd daarom bij welke feiten zijn bevestigd en welke gevolgen nog worden onderzocht. Voorkom dat een werkhypothese uit een technisch overleg in een bestuurlijk of extern bericht als vaststaand feit verschijnt. Dat vraagt een gedeelde werkwijze, niet alleen een laatste tekstcontrole.
Stem herstelcommunicatie af met de inhoudelijke incidentleiding. Een dienst kan technisch beschikbaar zijn terwijl controle van gegevens of achterliggende oorzaken nog loopt. Gebruik woorden die precies aangeven welke stap is bereikt. Deze praktische discipline helpt ook bij het opstellen van opvolgende rapportages.
HR en L&D kunnen samen met security en compliance bepalen welke teams oefenen. Een medewerker leert signalen herkennen en doorgeven. Een incidentcoördinator leert informatie structureren. Een bestuurder oefent met besluiten en de gevolgen voor dienstverlening. De wettelijke onderwerpen voor bestuurderstraining zijn uitgewerkt in het Cyberbeveiligingsbesluit. [7]
Evalueer na iedere oefening ook de procedure. Als een contactlijst verouderd is, vraagt dat om herstel van het proces. Meer training alleen is dan onvoldoende. Wijs verbeteringen toe aan een eigenaar en controleer later of ze zijn uitgevoerd.
Bekijk het thema NIS2 en Cbw, de zorgplicht en de rol van bestuurders. Het aanbod is in ontwikkeling. De quickscan geeft opleidingsrichtingen zonder score of e-mailmuur. Via contact kunt u uw opleidingsvraag bespreken; er wordt geen beoordeling van een lopend incident toegezegd.